مدیریت فایل در لینوکس | آموزش کار با فایل و پوشه در ترمینال

دستورات پایه برای مدیریت پوشه‌ها

پوشه‌ها (دایرکتوری‌ها) نقش حیاتی در سازماندهی فایل‌ها در لینوکس دارند. با استفاده از ترمینال، می‌توان پوشه‌ها را ایجاد، حذف، پیمایش و بررسی کرد، همه با چند دستور ساده و قابل ترکیب.

ایجاد پوشه

mkdir foldername

ایجاد یک پوشه جدید با نام مشخص. برای ایجاد چند پوشه هم‌زمان:

mkdir folder1 folder2 folder3

برای ایجاد پوشه‌های تو در تو:

mkdir -p parent/child/grandchild

ورود به پوشه

cd foldername

تغییر مسیر فعلی ترمینال به پوشه مورد نظر. برای بازگشت به پوشه قبلی:

cd ..

برای رفتن به پوشه خانگی کاربر:

cd ~

نمایش مسیر فعلی

pwd

نمایش مسیر کامل پوشه‌ای که در آن قرار دارید.

حذف پوشه

• حذف پوشه خالی:

rmdir foldername

• حذف پوشه به‌همراه محتویات:

rm -r foldername

هشدار: دستور rm -r تمام فایل‌ها و زیرپوشه‌ها را بدون تأیید حذف می‌کند. برای ایمنی بیشتر از rm -ri استفاده کنید.

نمایش ساختار پوشه‌ها

اگر ابزار tree نصب شده باشد، می‌توانید ساختار پوشه‌ها را به‌صورت درختی مشاهده کنید:

tree foldername

برای نصب: sudo apt install tree یا sudo yum install tree

سطح پیشرفته، کار با مجوزها و مالکیت فایل‌ها

در لینوکس، هر فایل و پوشه دارای مجوزهای دسترسی و مالکیت مشخصی است که تعیین می‌کند چه کسی می‌تواند آن را بخواند، بنویسد یا اجرا کند. درک و مدیریت این مجوزها برای حفظ امنیت و کنترل منابع سیستم ضروری است.

بررسی مجوزها و مالکیت

ls -l

نمایش لیست فایل‌ها همراه با جزئیات مجوزها، مالکیت، حجم، و تاریخ آخرین تغییر.

نمونه خروجی:

-rw-r--r-- 1 username users 1024 Nov 3 10:00 report.txt

• -rw-r--r-- → مجوزها
• 1 → تعداد لینک‌ها
• arastoo → مالک فایل
• users → گروه مالک
• 1024 → حجم فایل (بایت)
• Nov 3 10:00 → زمان آخرین تغییر
• report.txt → نام فایل

تغییر مجوزها با chmod

فرمان chmod برای تغییر مجوزهای دسترسی استفاده می‌شود.

• مجوزها به‌صورت عددی:

chmod 644 filename.txt

• یا به‌صورت نمادین:

chmod u+x script.sh

نمادها:

• r → خواندن (read)
• w → نوشتن (write)
• x → اجرا (execute)
• u → کاربر (user)
• g → گروه (group)
• o → سایرین (others)

مثال:

chmod ug+rw file.txt

اعطای مجوز خواندن و نوشتن به کاربر و گروه.

تغییر مالکیت با chown

chown username filename.txt

تغییر مالک فایل به کاربر مشخص‌شده.

برای تغییر گروه:

chown username:groupname filename.txt

مثال:

chown arastoo:editors report.txt

توجه: برای اجرای chown معمولاً نیاز به دسترسی root دارید.

جستجو و فیلتر فایل‌ها در ترمینال

در سیستم‌عامل لینوکس، یافتن فایل‌ها و محتوا با استفاده از ترمینال بسیار سریع و دقیق است. ابزارهای خط فرمان مانند find،grep و locate به شما امکان می‌دهند تا فایل‌ها را بر اساس نام، مسیر، محتوا یا ویژگی‌های دیگر جستجو کنید.

جستجوی فایل‌ها با find

find /path/to/search -name "filename.txt"

جستجوی فایل با نام مشخص در مسیر تعیین‌شده.

مثال‌های کاربردی:

• جستجوی همه فایل‌های .log در پوشه فعلی:

find . -type f -name "*.log"

• جستجوی فایل‌های بزرگ‌تر از ۵۰ مگابایت:

find / -type f -size +50M

• جستجوی فایل‌های ویرایش‌شده در ۲۴ ساعت گذشته:

find . -type f -mtime -1

جستجوی محتوا با grep

grep "keyword" filename.txt

جستجوی یک عبارت خاص درون فایل.

مثال‌های پیشرفته:

• جستجوی عبارت در همه فایل‌های .txt در پوشه فعلی:

grep "error" *.txt

• جستجوی بازگشتی در زیرپوشه‌ها:

grep -r "timeout" /var/log/

نکته: برای نمایش شماره خط، از -n استفاده کنید.

جستجوی سریع با locate

locate filename.txt

جستجوی سریع فایل‌ها با استفاده از پایگاه داده داخلی.

برای به‌روزرسانی پایگاه داده:

sudo updatedb

توجه: locate ممکن است فایل‌های تازه‌ساخته‌شده را تا زمان به‌روزرسانی پایگاه داده پیدا نکند.

فشرده‌سازی و استخراج فایل‌ها در لینوکس

فشرده‌سازی فایل‌ها در لینوکس نه‌تنها به صرفه‌جویی در فضای دیسک کمک می‌کند، بلکه انتقال و بکاپ‌گیری را نیز ساده‌تر می‌سازد. ابزارهای متنوعی مانند tar، gzip ،zip و unzip برای این منظور در دسترس هستند.